Wraz z rozpoczęciem sezonu grzewczego mieszkańcy Gminy Radgoszcz muszą liczyć się z niezapowiedzianymi wizytami urzędników. Upoważnieni pracownicy Urzędu Gminy będą kontrolować domowe kotły, piece oraz paleniska, aby ustalić, czy eksploatowane urządzenia i stosowane paliwo są zgodne z prawem. Działania te wynikają z przepisów o ochronie środowiska oraz z Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego.
Ile kontroli zaplanowano?
Gmina ma ustawowy obowiązek przeprowadzenia określonej liczby takich czynności. W 2026 roku na terenie Radgoszczy zaplanowano co najmniej 60 kontroli planowych. Dodatkowo pobranych ma zostać minimum 3 próbki popiołu, które trafią do badań laboratoryjnych. Nieruchomości wybierane są losowo, a wizyty odbywają się bez wcześniejszego powiadomienia.
Jak wygląda kontrola?
Kontrole planowe prowadzone są w sezonie grzewczym, czyli od października do końca kwietnia. Mogą odbywać się w godzinach od 6:00 do 22:00, zawsze w obecności właściciela nieruchomości lub dorosłego domownika. Jeśli pojawi się zgłoszenie o podejrzeniu spalania odpadów, możliwa jest także kontrola interwencyjna, również poza sezonem grzewczym.
Podczas wizyty pracownicy sprawdzają między innymi rodzaj i stan urządzeń grzewczych, jakość używanego opału, przestrzeganie uchwały antysmogowej, a także dokumenty potwierdzające jakość węgla i wilgotność drewna. Oglądają również kotłownię oraz miejsce przechowywania paliwa. Mogą wykonać dokumentację fotograficzną i pobrać próbki popiołu. Z każdej kontroli sporządzany jest protokół.
Najważniejsze terminy uchwały antysmogowej
Małopolskie przepisy antysmogowe określają, jakie urządzenia i paliwa są dopuszczalne. Dotyczą nie tylko budynków mieszkalnych, ale też gospodarczych, lokali usługowych i innych obiektów z urządzeniami grzewczymi. Kluczowe wymagania to:
- od 1 maja 2024 r. obowiązuje zakaz użytkowania kotłów bezklasowych, tzw. kopciuchów, oraz urządzeń, których klasy nie da się ustalić;
- od 1 stycznia 2027 r. nie będzie można używać kotłów klasy 3 i 4;
- kotły klasy 5 zgodne z normą PN-EN 303-5:2012, eksploatowane przed 1 lipca 2017 r., mogą działać bezterminowo;
- od 1 maja 2024 r. kominki, piece i kozy muszą spełniać wymagania ekoprojektu lub mieć sprawność cieplną co najmniej 80%;
- nowe kotły na paliwa stałe muszą spełniać wymagania ekoprojektu.
Zabronione jest spalanie paliw niskiej jakości, takich jak muły i floty węglowe, a także drewna i biomasy o wilgotności powyżej 20%. Wyjątek od wymogu automatycznego podajnika paliwa stanowią kotły zgazowujące drewno.
Czego nie wolno wrzucać do pieca?
W domowych urządzeniach grzewczych nie wolno spalać odpadów. Chodzi między innymi o plastikowe butelki, opakowania i torby, gumę i przedmioty z tworzyw sztucznych, pieluchy jednorazowe, zużyte ubrania, lakierowane lub impregnowane deski i meble, stare ramy okienne oraz opakowania po farbach i lakierach. Spalanie odpadów to wykroczenie zagrożone aresztem albo grzywną. Odpady należy przekazywać do systemu odbioru lub do punktu selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Gdzie szukać wsparcia przy wymianie pieca?
Osoby planujące wymianę starego źródła ciepła lub termomodernizację mogą skorzystać z programów dofinansowania. W Urzędzie Gminy w Radgoszczy działa Gminny Punkt Konsultacyjno-Informacyjny programu „Czyste Powietrze”, gdzie można uzyskać informacje o zasadach programu i możliwościach ubiegania się o wsparcie. Warto też sprawdzić listę urządzeń grzewczych spełniających wymagania programu i przepisów, czyli tzw. Listę ZUM.
Dlaczego kontrole są konieczne?
Kontrole mają zweryfikować przestrzeganie przepisów obowiązujących w całym województwie małopolskim. To zadanie wynikające z Programu ochrony powietrza. Niewykonanie wymaganej liczby kontroli może skutkować nałożeniem na gminę kary finansowej sięgającej 500 tys. zł. Przestrzeganie przepisów antysmogowych przekłada się bezpośrednio na jakość powietrza, którym oddychają wszyscy mieszkańcy. Warto więc zawczasu sprawdzić, czy użytkowane urządzenie grzewcze spełnia aktualne wymagania, a stosowany opał jest dopuszczony do użytku.
Szczegółowe regulacje zawierają uchwały Sejmiku Województwa Małopolskiego: uchwała antysmogowa dla województwa małopolskiego, jej zmiana z 26 września 2022 r. oraz Program ochrony powietrza dla województwa małopolskiego.
